Có những lúc ta biết mình đang nóng.
Biết mình đang nói quá lời.
Biết chuyện không đáng đến mức đó.
Nhưng vẫn không dừng lại được.
Một câu nói của người khác.
Một tin nhắn.
Một người làm việc không đúng ý.
Một chuyện nhỏ xảy ra sau một ngày mệt mỏi.
Và thế là ta nổi giận.
Sau đó bình tĩnh lại, ta lại tự hỏi:
“Tại sao lúc đó mình lại như vậy?”
Cơn giận thường không bắt đầu từ chuyện vừa xảy ra
Một người chen ngang trước mặt ta.
Ta bực.
Nhưng người khác có thể chẳng thấy gì đáng giận.
Cùng một câu nói.
Người này nổi nóng.
Người kia bỏ qua.
Vậy điều gì tạo ra sự khác biệt?
Không chỉ là chuyện xảy ra bên ngoài.
Mà còn là cách mỗi người nhìn và phản ứng với chuyện đó.
Có thể ta đã mệt.
Có thể ta đang chịu áp lực.
Có thể trong lòng đã có nhiều chuyện chưa giải quyết.
Có thể ta đang cảm thấy mình không được tôn trọng.
Và chuyện vừa xảy ra chỉ là giọt nước cuối cùng.
Đằng sau cơn giận thường có một điều ta đang muốn
Ta muốn người khác làm theo ý mình.
Ta muốn được tôn trọng.
Ta muốn được công nhận.
Ta muốn mọi việc diễn ra đúng kế hoạch.
Ta muốn người mình yêu phải hiểu mình.
Ta muốn công sức của mình được nhìn thấy.
Khi điều mình muốn không xảy ra, ta khó chịu.
Khi sự khó chịu tăng lên, ta nổi giận.
Vì vậy, đôi khi thứ làm ta giận không phải là người khác đã làm gì.
Mà là:
“Tại sao họ không làm theo điều mình muốn?”
Càng muốn kiểm soát, càng dễ nổi giận
Ta muốn con phải nghe lời.
Muốn nhân viên phải làm đúng.
Muốn người yêu phải quan tâm đúng cách.
Muốn bố mẹ phải hiểu mình.
Muốn cuộc sống phải đi đúng kế hoạch.
Nhưng cuộc đời không vận hành theo ý một người.
Con có suy nghĩ riêng.
Nhân viên có giới hạn riêng.
Người yêu có cảm xúc riêng.
Bố mẹ có cách nhìn riêng.
Cuộc sống luôn có những điều nằm ngoài khả năng kiểm soát của ta.
Nếu ta càng đòi hỏi mọi thứ phải đúng ý mình, ta càng có nhiều lý do để thất vọng.
Và càng nhiều thất vọng, càng dễ có giận dữ.
Nhưng giận không phải là điều xấu
Giận là một cảm xúc.
Nó cho ta biết bên trong mình đang có điều gì đó cần được nhìn lại.
Có thể ta đang bị tổn thương.
Có thể một giới hạn của mình đã bị vượt qua.
Có thể ta đang quá mệt.
Có thể ta đang sợ mất một điều quan trọng.
Có thể ta đang cảm thấy mình không được tôn trọng.
Vấn đề không phải là:
“Làm sao để mình không bao giờ tức giận?”
Mà là:
“Khi tức giận, mình có hiểu điều gì đang xảy ra bên trong mình không?”
Cảm xúc đến rất nhanh
Một chuyện xảy ra.
Ta nghe một câu nói.
Ta diễn giải nó.
Cảm xúc xuất hiện.
Rồi ta phản ứng.
Mọi thứ có thể diễn ra chỉ trong vài giây.
Nhưng giữa chuyện xảy ra và hành động của ta thực ra có một khoảng rất nhỏ.
Khoảng đó chính là nơi ta có thể lựa chọn.
Thay vì lập tức trả lời.
Dừng lại.
Thở một hơi.
Nhận ra:
“Mình đang giận.”
Không cần giải thích ngay.
Không cần chứng minh mình đúng ngay.
Không cần gửi tin nhắn ngay.
Không cần đưa ra quyết định ngay.
Chỉ cần cho mình một chút thời gian.
Mười giây có thể không giải quyết được vấn đề
Nhưng có thể ngăn ta tạo thêm một vấn đề.
Khi đang giận, ta thường muốn nói cho người kia biết họ sai.
Muốn họ hiểu mình.
Muốn họ phải xin lỗi.
Muốn mình thắng trong cuộc tranh luận.
Nhưng rất nhiều lời nói trong lúc nóng giận không giải quyết được chuyện gì.
Chúng chỉ làm tổn thương nhau sâu hơn.
Vì vậy:
Giận thì khoan nói.
Buồn thì khoan quyết.
Vui quá cũng khoan hứa.
Không phải vì cảm xúc không đáng tin.
Mà vì cảm xúc đang thay đổi rất nhanh.
Có một câu hỏi đáng để tự hỏi
Lần tới khi nổi giận, thay vì hỏi:
“Tại sao họ lại làm như vậy?”
Hãy thử hỏi:
“Điều gì trong mình đang bị chạm vào?”
Có phải lòng tự trọng?
Có phải nỗi sợ bị xem thường?
Có phải mong muốn được công nhận?
Có phải sự kiểm soát?
Có phải một tổn thương cũ?
Hay đơn giản là hôm nay mình đã quá mệt?
Khi nhìn được điều đó, ta bắt đầu chuyển từ phản ứng sang quan sát.
Và khi quan sát được mình, ta có thêm quyền lựa chọn cách hành động.
Người trưởng thành không phải là người không nổi giận
Họ vẫn có thể giận.
Vẫn có thể tổn thương.
Vẫn có những lúc mất bình tĩnh.
Nhưng họ dần học được cách không để một cảm xúc nhất thời quyết định lời nói và hành động của mình.
Họ biết lúc nào nên nói.
Lúc nào nên im lặng.
Lúc nào cần rời khỏi cuộc tranh luận.
Và lúc nào nên quay lại để giải quyết vấn đề.
Đó không phải là yếu đuối.
Đó là nội lực.
Bởi mạnh không phải là muốn nói gì thì nói.
Mạnh là khi đang rất giận, ta vẫn đủ tỉnh táo để không làm điều mà ngày mai mình phải hối tiếc.
Một phút ngẫm
Lần gần nhất bạn nổi giận là khi nào?
Chuyện gì đã xảy ra?
Bạn đã cảm thấy gì?
Và sâu hơn nữa:
Bạn thật sự đang giận người khác, hay đang giận vì một điều bên trong mình không được đáp ứng?
Lần tới, trước khi phản ứng, hãy thử cho mình 10 giây.
Không để trốn tránh cảm xúc.
Chỉ để nhìn nó rõ hơn.
Bởi đôi khi, điều thay đổi một cuộc tranh luận không phải là một lý lẽ hay.
Mà chỉ là một người đủ bình tĩnh để không phản ứng ngay.
“Cảm xúc có thể đến rất nhanh. Trưởng thành là học cách không để một phút nóng giận quyết định cả một ngày, một mối quan hệ, hay một cuộc đời.”
— Lemacy
