Chương 23 — Bản Lĩnh
1. MỤC TIÊU CHƯƠNG
Giúp cha mẹ hiểu đúng bản chất của bản lĩnh và tạo điều kiện để trẻ từng bước hình thành khả năng:
- dám đối diện với khó khăn;
- không dễ dàng bỏ cuộc khi gặp trở ngại;
- biết suy nghĩ trước khi hành động;
- biết điều chỉnh khi cách làm chưa phù hợp;
- chịu trách nhiệm với lựa chọn của mình;
- đứng dậy sau thất bại;
- giữ được giá trị và nguyên tắc khi gặp áp lực.
Bản lĩnh không phải:
CỨNG ĐẦU, HIẾU THẮNG, LIỀU LĨNH HAY KHÔNG BIẾT SỢ.
Bản lĩnh là khả năng:
ĐỐI DIỆN → SUY NGHĨ → HÀNH ĐỘNG → ĐIỀU CHỈNH → VƯỢT QUA → TRƯỞNG THÀNH.
Nếu nghị lực giúp con:
TIẾP TỤC ĐI KHI KHÓ,
thì bản lĩnh rộng hơn:
BIẾT MÌNH ĐANG ĐỐI DIỆN VỚI ĐIỀU GÌ, BIẾT CÁCH XỬ LÝ VÀ ĐỦ NỘI LỰC ĐỂ ĐỨNG VỮNG.
2. CÂU HỎI TRUNG TÂM
Làm thế nào để một đứa trẻ có thể tự đứng vững trước khó khăn, áp lực, thất bại và những lựa chọn của cuộc đời?
Cha mẹ có thể bảo vệ con khỏi một số nguy hiểm.
Có thể:
- hướng dẫn;
- hỗ trợ;
- tạo môi trường;
- trao kiến thức;
- đưa ra giới hạn.
Nhưng không thể sống thay con mãi mãi.
Sẽ có lúc con phải:
tự quyết định;
tự hành động;
tự chịu trách nhiệm;
tự đối diện với kết quả.
Vì vậy, mục tiêu cuối cùng của giáo dục không phải:
LÀM CHO CUỘC ĐỜI CON KHÔNG CÓ KHÓ KHĂN.
Mà là:
GIÚP CON CÓ ĐỦ NỘI LỰC ĐỂ ĐỐI DIỆN VỚI KHÓ KHĂN.
3. BẢN LĨNH KHÁC VỚI SỰ CỨNG RẮN
Một người có vẻ:
mạnh mẽ;
nói năng quyết liệt;
không chịu nhượng bộ;
luôn muốn thắng
chưa chắc là người có bản lĩnh.
Bản lĩnh không nằm ở việc:
MÌNH CÓ THỂ ÉP NGƯỜI KHÁC BAO NHIÊU.
Mà nằm ở khả năng:
MÌNH CÓ THỂ ĐIỀU KHIỂN CHÍNH MÌNH ĐẾN ĐÂU.
Một đứa trẻ có bản lĩnh có thể:
nói “con không biết”;
nói “con sai”;
nói “con cần giúp”;
nói “con không đồng ý”;
nói “con sẽ thử lại”.
Đó đều có thể là những biểu hiện của nội lực.
4. BẢN LĨNH KHÔNG PHẢI KHÔNG BIẾT SỢ
Sợ hãi là một phản ứng tự nhiên.
Một đứa trẻ có thể sợ:
- thất bại;
- bị từ chối;
- bị đánh giá;
- nói trước đám đông;
- thử điều mới;
- mắc lỗi;
- không đạt kỳ vọng.
Bản lĩnh không yêu cầu:
“CON KHÔNG ĐƯỢC SỢ.”
Mà là:
“CON SỢ, NHƯNG CON CÓ THỂ SUY NGHĨ VÀ LỰA CHỌN CÁCH HÀNH ĐỘNG PHÙ HỢP.”
Đây chính là điểm kết nối với:
DŨNG – NHẪN – TĨNH.
5. BẢN LĨNH ĐƯỢC HÌNH THÀNH TỪ NỘI LỰC
Có thể nhìn bản lĩnh theo chuỗi:
TRẢI NGHIỆM → NĂNG LỰC → NỘI LỰC → TỰ TIN → TỰ CHỦ → BẢN LĨNH.
Trẻ càng có cơ hội:
tự làm;
tự suy nghĩ;
tự lựa chọn;
tự giải quyết;
tự sửa sai;
tự chịu trách nhiệm,
thì càng có cơ hội hình thành:
NIỀM TIN VÀO KHẢ NĂNG CỦA CHÍNH MÌNH.
Đây là nền tảng quan trọng của bản lĩnh.
6. CHA MẸ LÀM THAY CÓ THỂ LÀM GIẢM CƠ HỘI HÌNH THÀNH BẢN LĨNH
Một vòng lặp dễ xảy ra:
CHA MẸ LÀM THAY
↓
CON ÍT TRẢI NGHIỆM
↓
ÍT CƠ HỘI GẶP KHÓ
↓
ÍT CƠ HỘI SAI VÀ SỬA
↓
NĂNG LỰC CHẬM PHÁT TRIỂN
↓
PHỤ THUỘC
↓
CHA MẸ TIẾP TỤC LÀM THAY.
Bản lĩnh không thể hình thành đầy đủ nếu trẻ không có cơ hội:
TỰ ĐỨNG TRÊN ĐÔI CHÂN CỦA MÌNH.
7. BẢN LĨNH ĐƯỢC RÈN QUA TRẢI NGHIỆM
Không thể chỉ nói:
“Con phải mạnh mẽ.”
Mà cần tạo những trải nghiệm phù hợp:
thử → khó → sai → sửa → làm lại → tiến bộ.
Ví dụ:
Con học một kỹ năng mới.
Lần đầu:
chưa làm được.
Lần hai:
vẫn còn sai.
Lần ba:
tốt hơn.
Sau nhiều lần:
làm được.
Điều trẻ học được không chỉ là kỹ năng.
Mà còn là:
“KHI KHÓ, MÌNH CÓ THỂ TÌM CÁCH VƯỢT QUA.”
Đó chính là một phần của bản lĩnh.
8. BẢN LĨNH VÀ KHẢ NĂNG CHỊU KHÓ
Cuộc sống có những việc:
không thú vị;
không dễ;
không cho kết quả ngay.
Trẻ cần dần học:
KHÔNG PHẢI VIỆC GÌ CŨNG CẦN DỄ DÀNG MỚI LÀM.
Có thể:
vẫn làm việc cần làm dù không thích;
vẫn luyện tập dù chưa giỏi;
vẫn hoàn thành trách nhiệm dù mệt;
vẫn sửa lỗi dù xấu hổ.
Nhưng chịu khó không có nghĩa:
chịu đựng mọi thứ bất chấp.
Bản lĩnh luôn cần:
TRÍ TUỆ ĐỂ BIẾT CÁI GÌ ĐÁNG CHỊU VÀ CÁI GÌ CẦN DỪNG.
9. BẢN LĨNH VÀ KHÓ KHĂN PHÙ HỢP
Khó khăn là cần thiết cho quá trình trưởng thành.
Nhưng không phải:
CÀNG KHÓ CÀNG TỐT.
Một thử thách phù hợp cần:
- phù hợp độ tuổi;
- phù hợp năng lực;
- có giới hạn an toàn;
- có ý nghĩa;
- có khả năng tiến bộ;
- có cơ hội nhận phản hồi.
Nguyên tắc:
A → A+1.
Tức là:
từ năng lực hiện tại → tăng lên một bước vừa sức.
10. KHÓ KHĂN KHÔNG ĐỒNG NGHĨA VỚI HÀNH HẠ
Cần phân biệt rất rõ:
THỬ THÁCH
với:
GÂY ĐAU KHỔ.
Không dùng:
- bỏ đói;
- thiếu ngủ;
- làm nhục;
- đánh đập;
- cố tình gây đau;
- đặt trẻ vào nguy hiểm;
- bỏ mặc trẻ;
- tạo sang chấn
để “rèn bản lĩnh”.
Bản lĩnh không cần được xây dựng bằng sự tổn thương.
Mục tiêu là:
KHÓ ĐỦ ĐỂ HỌC, AN TOÀN ĐỦ ĐỂ TRƯỞNG THÀNH.
11. BẢN LĨNH VÀ THẤT BẠI
Một đứa trẻ có bản lĩnh không phải là đứa trẻ:
luôn thắng.
Mà là đứa trẻ:
CÓ THỂ THẤT BẠI MÀ KHÔNG ĐÁNH MẤT GIÁ TRỊ CỦA MÌNH.
Khi thất bại, trẻ có thể hỏi:
“Điều gì đã xảy ra?”
“Con đã làm tốt điều gì?”
“Điều gì chưa tốt?”
“Con có thể sửa gì?”
“Lần sau con sẽ làm khác điều gì?”
Thất bại trở thành:
PHẢN HỒI.
Không phải:
BẢN ÁN VỀ CON NGƯỜI.
12. BẢN LĨNH VÀ KHẢ NĂNG NHẬN SAI
Một trong những biểu hiện rõ của bản lĩnh là:
DÁM NHẬN SAI.
Người thiếu nội lực có thể cố:
đổ lỗi;
biện minh;
che giấu;
tấn công người khác
để bảo vệ hình ảnh của mình.
Người có nội lực có thể nói:
“Con sai.”
“Con chưa hiểu.”
“Con đã làm chưa tốt.”
“Con cần sửa.”
Nhận sai không làm con yếu đi.
Nếu được xử lý đúng, nó có thể giúp con:
TRUNG THỰC → CHỊU TRÁCH NHIỆM → HỌC HỎI → TRƯỞNG THÀNH.
13. BẢN LĨNH VÀ KHẢ NĂNG CHỊU TRÁCH NHIỆM
Bản lĩnh không chỉ là:
chịu khó.
Mà còn là:
DÁM CHỊU HỆ QUẢ CỦA LỰA CHỌN.
Ví dụ:
Con quên làm một nhiệm vụ.
Thay vì cha mẹ:
làm thay;
xin lỗi thay;
tìm lý do thay,
có thể để con:
nhận trách nhiệm;
giải thích trung thực;
tìm cách khắc phục;
rút kinh nghiệm.
Trách nhiệm giúp trẻ hiểu:
“LỰA CHỌN CỦA MÌNH CÓ HỆ QUẢ.”
Đây là nền tảng của tự chủ.
14. BẢN LĨNH VÀ TỰ QUYẾT
Một người khó có bản lĩnh nếu:
mọi quyết định đều do người khác đưa ra.
Vì vậy, trẻ cần được trao quyền theo mức độ phù hợp:
tự chọn;
tự làm;
tự chịu trách nhiệm;
tự điều chỉnh.
Có thể hình dung:
NĂNG LỰC ↑ → QUYỀN TỰ QUYẾT ↑ → TRÁCH NHIỆM ↑.
Trao quyền không có nghĩa:
muốn gì làm nấy.
Mà là:
TỰ DO TRONG GIỚI HẠN AN TOÀN VÀ TRÁCH NHIỆM.
15. BẢN LĨNH VÀ ÁP LỰC TỪ NGƯỜI KHÁC
Khi lớn lên, trẻ sẽ gặp:
- áp lực bạn bè;
- áp lực thành tích;
- kỳ vọng gia đình;
- xu hướng xã hội;
- mạng xã hội;
- mong muốn được công nhận.
Bản lĩnh giúp trẻ có khả năng hỏi:
“Mình có thực sự muốn điều này không?”
“Điều này có phù hợp với giá trị của mình không?”
“Nếu làm theo, hậu quả là gì?”
“Nếu không làm theo, điều gì xảy ra?”
Đây là:
KHẢ NĂNG GIỮ ĐƯỢC QUYỀN LỰA CHỌN CỦA MÌNH TRƯỚC ÁP LỰC.
16. BẢN LĨNH KHÔNG PHẢI LÀ CHỐNG LẠI TẤT CẢ
Một đứa trẻ nói:
“Không ai được bảo con làm gì.”
chưa chắc là có bản lĩnh.
Có thể đó chỉ là:
PHẢN KHÁNG.
Bản lĩnh là khả năng:
nghe;
suy nghĩ;
đồng ý khi thấy đúng;
không đồng ý khi thấy chưa phù hợp;
giải thích;
chịu trách nhiệm với lựa chọn.
Vì vậy:
BẢN LĨNH KHÔNG PHẢI KHẢ NĂNG CHỐNG LẠI NGƯỜI KHÁC.
Mà là:
KHẢ NĂNG TỰ ĐỨNG TRÊN NGUYÊN TẮC VÀ SUY NGHĨ CỦA MÌNH.
17. BẢN LĨNH VÀ “KHÔNG”
Một biểu hiện quan trọng của bản lĩnh là:
BIẾT NÓI “KHÔNG” ĐÚNG LÚC.
Ví dụ:
không tham gia hành vi nguy hiểm;
không làm điều sai để được chấp nhận;
không bắt chước bạn bè chỉ vì sợ bị loại khỏi nhóm;
không nhận lời khi vượt quá khả năng.
Nhưng nói “không” cũng cần:
TÔN TRỌNG + RANH GIỚI + TRÁCH NHIỆM.
Bản lĩnh không cần đi cùng:
hung hăng.
18. BẢN LĨNH VÀ TƯ DUY ĐỘC LẬP
Một người có bản lĩnh không dễ dàng tin chỉ vì:
“mọi người đều nói như vậy.”
Trẻ cần được học:
“Tại sao?”
“Bằng chứng đâu?”
“Có góc nhìn khác không?”
“Điều này có phù hợp với hoàn cảnh của mình không?”
Đây là sự kết hợp:
TỰ SUY NGHĨ + TỰ KIỂM CHỨNG + TỰ LỰA CHỌN.
Bản lĩnh vì thế không chỉ là phẩm chất tinh thần.
Nó còn cần:
TRÍ TUỆ.
19. BẢN LĨNH VÀ TỰ QUẢN CẢM XÚC
Khi cảm xúc mạnh, bản lĩnh được thử thách.
Ví dụ:
bị xúc phạm → muốn trả đũa;
bị từ chối → muốn bỏ cuộc;
bị phê bình → muốn phản ứng;
thất bại → muốn trốn tránh.
Lúc đó:
TĨNH tạo khoảng dừng.
TRÍ TUỆ giúp nhìn rõ.
ĐẠO ĐỨC định hướng.
NGHỊ LỰC giúp thực hiện.
Vì vậy:
BẢN LĨNH KHÔNG TÁCH RỜI KHẢ NĂNG TỰ QUẢN.
20. BẢN LĨNH VÀ MÔI TRƯỜNG
Một đứa trẻ rất khó phát triển bản lĩnh nếu môi trường liên tục truyền đi thông điệp:
“Con không làm được.”
“Để bố mẹ làm.”
“Con cứ nghe lời là được.”
“Sai là bị phạt.”
“Đừng thử, nguy hiểm lắm.”
Ngược lại, một môi trường phù hợp có thể truyền:
“Con thử đi.”
“Nếu chưa biết, mình cùng tìm.”
“Con có thể sai trong giới hạn an toàn.”
“Con nghĩ cách nào?”
“Con chịu trách nhiệm với lựa chọn của mình.”
Môi trường không quyết định hoàn toàn một con người.
Nhưng nó tạo ra:
CƠ HỘI TRẢI NGHIỆM.
21. BẢN LĨNH VÀ VAI TRÒ CỦA CHA MẸ
Vai trò của cha mẹ cần thay đổi theo năng lực của con:
LÀM CÙNG → HƯỚNG DẪN → GIÁM SÁT → KIỂM TRA → TRAO QUYỀN → LÙI LẠI.
Khi con chưa biết:
dạy.
Khi con biết nhưng chưa làm được:
hướng dẫn.
Khi con đã có khả năng:
để con làm.
Khi con có năng lực:
trao quyền.
Đây là cách:
CHA MẸ GIẢM DẦN SỰ HIỆN DIỆN TRONG QUÁ TRÌNH VẬN HÀNH CỦA CON.
Mục tiêu không phải:
cha mẹ không còn quan trọng.
Mà là:
CON CÓ THỂ TỰ ĐỨNG VỮNG KHI CHA MẸ KHÔNG ĐỨNG BÊN.
22. BẢN LĨNH VÀ NỘI LỰC
Có thể hình dung:
KIẾN THỨC → HIỂU BIẾT
TRẢI NGHIỆM → NĂNG LỰC
NĂNG LỰC + GIÁ TRỊ + NGHỊ LỰC → NỘI LỰC
NỘI LỰC → TỰ CHỦ
TỰ CHỦ → BẢN LĨNH.
Đây là mô hình tổng hợp của hệ thống giáo dục Lemacy.
Bản lĩnh không phải một “công tắc” bật lên ở một độ tuổi.
Nó được xây dựng dần qua:
NHỮNG LỰA CHỌN NHỎ + NHỮNG TRẢI NGHIỆM THẬT + NHỮNG LẦN TỰ ĐIỀU CHỈNH.
23. BẢN LĨNH VÀ BA GỐC
Bản lĩnh cần đứng trên ba nền:
ĐẠO ĐỨC
Giúp con biết:
ĐIỀU GÌ ĐÁNG LÀM.
TRÍ TUỆ
Giúp con biết:
ĐIỀU GÌ ĐANG XẢY RA VÀ NÊN LÀM THẾ NÀO.
NGHỊ LỰC
Giúp con:
ĐỦ SỨC THỰC HIỆN VÀ TIẾP TỤC.
Nếu thiếu:
ĐẠO ĐỨC, bản lĩnh có thể phục vụ mục tiêu sai.
Nếu thiếu:
TRÍ TUỆ, bản lĩnh có thể thành liều lĩnh hoặc cố chấp.
Nếu thiếu:
NGHỊ LỰC, bản lĩnh chỉ dừng ở nhận thức.
Vì vậy:
BẢN LĨNH KHÔNG PHẢI “MẠNH” HƠN NGƯỜI KHÁC.
Mà là:
ĐỦ VỮNG ĐỂ SỐNG ĐÚNG, NGHĨ ĐÚNG VÀ HÀNH ĐỘNG ĐÚNG TRONG HOÀN CẢNH KHÓ.
24. BẢN LĨNH VÀ TRƯỞNG THÀNH
Có thể xem bản lĩnh là một trong những biểu hiện của trưởng thành.
Một đứa trẻ dần trưởng thành khi có thể:
tự suy nghĩ;
tự lựa chọn;
tự hành động;
tự chịu trách nhiệm;
tự điều chỉnh.
Từ:
PHỤ THUỘC
sang:
TỰ LẬP
và tiếp tục:
TỰ CHỦ.
Bản lĩnh giúp quá trình đó không bị phá vỡ mỗi khi cuộc sống xuất hiện khó khăn.
25. MÔ HÌNH HÌNH THÀNH BẢN LĨNH
Có thể cô đọng thành một chuỗi:
MÔI TRƯỜNG PHÙ HỢP
↓
TRAO CƠ HỘI
↓
TỰ LÀM
↓
TRẢI NGHIỆM
↓
GẶP KHÓ KHĂN PHÙ HỢP
↓
DŨNG – NHẪN – TĨNH
↓
SUY NGHĨ
↓
ĐIỀU CHỈNH
↓
VƯỢT QUA
↓
PHẢN TƯ
↓
NĂNG LỰC
↓
NỘI LỰC
↓
TỰ CHỦ
↓
BẢN LĨNH.
Đây là một mô hình giáo dục tổng hợp, không phải quy luật phát triển cứng nhắc.
26. NHỮNG SAI LẦM CHA MẸ THƯỜNG GẶP
1. Bao bọc quá mức
Trẻ ít cơ hội tự đứng vững.
2. Làm thay
Giảm trải nghiệm và năng lực.
3. Ép trẻ phải “mạnh mẽ”
Có thể khiến trẻ che giấu sợ hãi thay vì học cách xử lý nó.
4. Dùng đau khổ để “rèn bản lĩnh”
Không an toàn và không cần thiết.
5. Nhầm phản kháng với bản lĩnh
Không nghe lời không đồng nghĩa có nội lực.
6. Nhầm liều lĩnh với dũng cảm
Bản lĩnh cần trí tuệ.
7. Nhầm cố chấp với kiên trì
Biết điều chỉnh là một phần của bản lĩnh.
8. Giải quyết mọi thất bại thay con
Trẻ ít cơ hội học cách đứng dậy.
9. So sánh con với người khác
Có thể làm trẻ phụ thuộc vào sự công nhận bên ngoài.
10. Chỉ khen kết quả
Bỏ qua quá trình xây dựng năng lực.
27. BÀI TẬP THỰC HÀNH 1 — “MỘT VIỆC CON TỰ ĐỨNG”
Chọn một việc hiện tại cha mẹ vẫn thường làm thay.
Ví dụ:
chuẩn bị đồ;
giải quyết một việc nhỏ;
liên hệ trong một tình huống phù hợp;
quản lý một nhiệm vụ cá nhân.
Xác định:
CON ĐÃ CÓ ĐỦ NĂNG LỰC CHƯA?
Nếu có:
cha mẹ lùi một bước.
Mục tiêu:
TRAO MỘT PHẦN QUYỀN VẬN HÀNH CHO CON.
28. BÀI TẬP THỰC HÀNH 2 — “KHI CON GẶP KHÓ”
Trong một tình huống an toàn, thay vì giải quyết ngay, hỏi:
“Con nghĩ vấn đề là gì?”
“Con có thể làm gì?”
“Có cách nào khác không?”
“Con muốn thử cách nào?”
Sau đó:
để con hành động.
Cuối cùng:
“Con học được gì?”
29. BÀI TẬP THỰC HÀNH 3 — BẢN ĐỒ NỘI LỰC
Cùng con chọn một việc con từng vượt qua.
Hỏi:
“Lúc đó con gặp khó khăn gì?”
“Con đã làm gì?”
“Con đã sợ điều gì?”
“Ai đã hỗ trợ con?”
“Con đã tự làm phần nào?”
“Con học được gì?”
“Nếu gặp lại, con có làm khác không?”
Mục tiêu là giúp trẻ nhận ra:
“MÌNH ĐÃ TỪNG VƯỢT QUA KHÓ KHĂN.”
Đó là một nguồn nội lực quan trọng.
30. BÀI TẬP THỰC HÀNH 4 — MỘT LỰA CHỌN CÓ TRÁCH NHIỆM
Cho trẻ một lựa chọn thực tế trong phạm vi phù hợp.
Ví dụ:
lựa chọn hoạt động;
cách hoàn thành một nhiệm vụ;
cách sử dụng một khoản tiền phù hợp;
cách sắp xếp thời gian.
Yêu cầu:
CON ĐƯỢC CHỌN + CON GIẢI THÍCH + CON CHỊU TRÁCH NHIỆM.
Mục tiêu:
TỰ DO ĐI CÙNG TRÁCH NHIỆM.
31. CÂU HỎI PHẢN TƯ
- Tôi đang bảo vệ con khỏi nguy hiểm hay bảo vệ con khỏi mọi khó khăn?
- Tôi có đang làm thay những việc con đã có thể tự làm?
- Con có cơ hội tự quyết định không?
- Tôi có cho phép con mắc sai lầm an toàn không?
- Khi con thất bại, tôi giúp con học hay lập tức sửa kết quả?
- Tôi có đang nhầm sự phản kháng với bản lĩnh?
- Tôi có đang nhầm sự liều lĩnh với dũng cảm?
- Tôi có giúp con biết điều chỉnh khi cách làm chưa hiệu quả?
- Con có biết chịu trách nhiệm với lựa chọn của mình không?
- Nếu không có tôi bên cạnh, con có đủ nội lực để đứng vững trước một khó khăn phù hợp không?
32. KẾT LUẬN
Bản lĩnh không phải là:
KHÔNG BAO GIỜ NGÃ.
Mà là:
NGÃ NHƯNG BIẾT ĐỨNG DẬY.
Không phải:
KHÔNG BAO GIỜ SỢ.
Mà là:
SỢ NHƯNG VẪN CÓ THỂ LỰA CHỌN ĐIỀU ĐÚNG.
Không phải:
KHÔNG BAO GIỜ THẤT BẠI.
Mà là:
THẤT BẠI NHƯNG BIẾT HỌC VÀ ĐIỀU CHỈNH.
Không phải:
LUÔN TỰ MÌNH LÀM MỌI THỨ.
Mà là:
BIẾT MÌNH CÓ THỂ LÀM GÌ, BIẾT KHI NÀO CẦN GIÚP ĐỠ VÀ BIẾT CHỊU TRÁCH NHIỆM VỚI LỰA CHỌN CỦA MÌNH.
Bản lĩnh được xây dựng từ:
TRẢI NGHIỆM → NĂNG LỰC → NỘI LỰC → TỰ CHỦ.
Và được định hướng bởi:
ĐẠO ĐỨC + TRÍ TUỆ + NGHỊ LỰC.
Có thể cô đọng toàn bộ chương:
DÁM ĐỐI DIỆN → KIÊN TRÌ → SUY NGHĨ → ĐIỀU CHỈNH → VƯỢT QUA → TRƯỞNG THÀNH.
Cha mẹ không thể trao bản lĩnh cho con bằng lời nói.
Cha mẹ có thể:
TRAO CƠ HỘI.
TRAO TRÁCH NHIỆM.
TRAO QUYỀN TỰ LÀM.
CHO PHÉP SAI TRONG GIỚI HẠN AN TOÀN.
ĐỂ CON TRẢI QUA KHÓ KHĂN PHÙ HỢP.
VÀ LÙI LẠI ĐÚNG LÚC.
Để một ngày:
CON KHÔNG CẦN CHA MẸ ĐỨNG BÊN CẠNH ĐỂ MỖI LẦN KHÓ KHĂN LẠI CHỈ CHO CON PHẢI LÀM GÌ.
Đó là một trong những dấu hiệu quan trọng của:
TRƯỞNG THÀNH.
33. LIÊN KẾT VỚI CHƯƠNG TIẾP THEO
Bản lĩnh được hình thành khi trẻ có cơ hội đối diện với khó khăn.
Nhưng một câu hỏi tiếp theo là:
LÀM THẾ NÀO ĐỂ TẠO RA NHỮNG KHÓ KHĂN ĐỦ TỐT ĐỂ TRẺ PHÁT TRIỂN MÀ KHÔNG BIẾN GIÁO DỤC THÀNH SỰ ÉP BUỘC?
Không phải:
càng khó càng tốt.
Mà là:
KHÓ ĐÚNG MỨC.
Không phải:
làm con khổ hơn.
Mà là:
GIÚP CON MẠNH HƠN.
Đây chính là nguyên tắc:
A → A+1.
Từ năng lực hiện tại:
A
tạo ra một thử thách cao hơn một bước:
A+1
để trẻ:
THỬ → KHÓ → ĐIỀU CHỈNH → TIẾN BỘ.
Đó là nội dung của:
CHƯƠNG 24 — THỬ THÁCH A → A+1.
