Chương 48 — Tạo Giá Trị – Phụng Sự – Để Lại Giá Trị
1. MỤC TIÊU CHƯƠNG
Đây là chương cuối của hệ thống DẠY CON LEMACY.
Nếu những chương trước trả lời:
Con là ai?
Con cần được nuôi dạy như thế nào?
Con làm thế nào để tự lập?
Con làm thế nào để tự chủ?
Con làm thế nào để có nhân cách?
Con làm thế nào để thành công?
Con làm thế nào để sống hạnh phúc?
thì chương cuối cùng đặt ra một câu hỏi sâu hơn:
CON SẼ DÙNG CUỘC ĐỜI MÌNH ĐỂ TẠO RA ĐIỀU GÌ?
Đích đến của giáo dục không chỉ là:
CON SỐNG ĐƯỢC.
Không chỉ:
CON SỐNG TỐT.
Mà hướng tới:
CON SỐNG CÓ GIÁ TRỊ.
Giá trị đó bắt đầu từ:
TẠO GIÁ TRỊ → PHỤNG SỰ → ĐỂ LẠI GIÁ TRỊ.
2. CÂU HỎI TRUNG TÂM
Làm thế nào để một đứa trẻ không chỉ xây dựng được cuộc đời tốt cho chính mình, mà còn biết dùng năng lực, thời gian và nguồn lực của mình để tạo ra giá trị cho người khác và xã hội?
Đây là bước chuyển từ:
TÔI → CHÚNG TA → TOÀN THỂ.
Ban đầu, trẻ cần học:
chăm sóc bản thân;
tự chịu trách nhiệm;
xây dựng năng lực.
Sau đó:
biết hợp tác;
biết quan tâm;
biết tạo giá trị cho người khác.
Cuối cùng:
biết nhìn cuộc đời mình trong mối quan hệ với cộng đồng và thế giới rộng hơn.
3. TỪ “CÓ” SANG “TẠO”
Một câu hỏi phổ biến:
“Sau này con muốn có gì?”
Có thể là:
tiền;
nhà;
xe;
chức vụ;
danh tiếng;
thành tích.
Những điều đó không sai.
Nhưng giáo dục cần mở rộng câu hỏi:
“CON MUỐN TẠO RA GÌ?”
Bởi một đời sống không chỉ được đo bằng:
những gì một người sở hữu,
mà còn bằng:
những gì người đó tạo ra.
Có thể là:
một sản phẩm;
một công trình;
một doanh nghiệp;
một ý tưởng;
một nghiên cứu;
một tác phẩm;
một dịch vụ;
một giải pháp;
một môi trường tốt hơn;
một con người tốt hơn.
4. GIÁ TRỊ LÀ GÌ?
Trong hệ thống Lemacy, có thể hiểu đơn giản:
GIÁ TRỊ LÀ ĐIỀU MỘT NGƯỜI TẠO RA CÓ ÍCH VÀ CÓ Ý NGHĨA ĐỐI VỚI BẢN THÂN, NGƯỜI KHÁC HOẶC CỘNG ĐỒNG, TRONG PHẠM VI TRÁCH NHIỆM VÀ KHẢ NĂNG CỦA MÌNH.
Giá trị không nhất thiết phải:
lớn;
nổi tiếng;
kiếm được nhiều tiền.
Một đứa trẻ:
giúp em nhỏ học bài;
chăm sóc ông bà;
hoàn thành trách nhiệm;
tạo ra một sản phẩm;
giải quyết một vấn đề;
giúp một người bớt khó khăn,
đều đang học cách:
TẠO GIÁ TRỊ.
5. TẠO GIÁ TRỊ KHÔNG ĐỒNG NGHĨA VỚI HY SINH
Một hiểu lầm cần tránh:
“Muốn phụng sự thì phải hy sinh bản thân.”
Không nhất thiết.
Một người không thể tạo giá trị bền vững nếu:
kiệt sức;
không có năng lực;
không biết giữ giới hạn;
luôn bỏ qua nhu cầu chính đáng của mình.
Vì vậy:
CHĂM SÓC BẢN THÂN LÀ MỘT PHẦN CỦA KHẢ NĂNG PHỤNG SỰ.
Trình tự:
TỰ ĐỨNG VỮNG → PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC → TẠO GIÁ TRỊ → ĐÓNG GÓP.
6. TỪ “TÔI” ĐẾN “CHÚNG TA”
Một đứa trẻ ban đầu nhìn thế giới chủ yếu từ:
nhu cầu của mình.
Đó là một phần tự nhiên của quá trình phát triển.
Giáo dục dần mở rộng góc nhìn:
TÔI → GIA ĐÌNH → BẠN BÈ → CỘNG ĐỒNG → XÃ HỘI → TOÀN THỂ.
Càng trưởng thành, trẻ càng cần hiểu:
lựa chọn của mình có thể ảnh hưởng đến người khác.
Ví dụ:
giữ lời;
không gian lận;
giữ vệ sinh;
tôn trọng người khác;
sử dụng tài nguyên có trách nhiệm.
Những việc nhỏ là nền tảng của:
Ý THỨC CỘNG ĐỒNG.
7. BA GỐC LÀ NỀN CỦA TẠO GIÁ TRỊ
Tạo giá trị không chỉ cần:
tài năng;
kiến thức;
kỹ năng.
Mà cần:
ĐẠO ĐỨC – TRÍ TUỆ – NGHỊ LỰC.
ĐẠO ĐỨC
Giúp con biết:
giá trị nào đáng tạo;
điều gì không nên làm;
không gây hại để đạt mục tiêu.
TRÍ TUỆ
Giúp con:
hiểu nhu cầu;
nhìn vấn đề;
tìm giải pháp;
tạo ra giá trị phù hợp.
NGHỊ LỰC
Giúp con:
bắt đầu;
kiên trì;
sửa sai;
hoàn thành.
Có thể cô đọng:
ĐẠO ĐỨC ĐỊNH HƯỚNG → TRÍ TUỆ TẠO GIẢI PHÁP → NGHỊ LỰC BIẾN GIẢI PHÁP THÀNH GIÁ TRỊ.
8. NĂNG LỰC LÀ CÔNG CỤ ĐỂ PHỤNG SỰ
Muốn giúp người khác hiệu quả, trước hết cần:
có năng lực.
Ví dụ:
Một người muốn:
dạy học,
cần:
kiến thức + phương pháp + kỹ năng.
Một người muốn:
chữa bệnh,
cần:
chuyên môn + trách nhiệm + đạo đức nghề nghiệp.
Một người muốn:
xây dựng doanh nghiệp,
cần:
năng lực quản trị + giải quyết vấn đề + tạo sản phẩm/dịch vụ.
Vì vậy:
PHỤNG SỰ KHÔNG CHỈ CẦN TẤM LÒNG.
Cần cả:
NĂNG LỰC.
9. “GIÚP” VÀ “LÀM THAY”
Một nguyên tắc đã xuất hiện xuyên suốt hệ thống:
GIÚP → NÂNG NĂNG LỰC → TĂNG TỰ CHỦ → GIẢM PHỤ THUỘC.
Khi giúp người khác, cần hỏi:
“Việc mình làm có giúp họ mạnh hơn không?”
Hay:
“Mình đang khiến họ phụ thuộc hơn?”
Ví dụ:
Không chỉ:
cho một người một phần quà.
Mà có thể:
giúp họ có kiến thức;
kỹ năng;
cơ hội;
công cụ;
khả năng tự đứng vững.
Điều này không phủ nhận giá trị của việc hỗ trợ trực tiếp trong những hoàn cảnh cần thiết.
Nhưng về dài hạn:
NÂNG NĂNG LỰC LÀ MỘT HÌNH THỨC GIÚP ĐỠ SÂU HƠN.
10. PHỤNG SỰ LÀ GÌ?
Trong hệ thống Lemacy:
PHỤNG SỰ LÀ DÙNG NĂNG LỰC, THỜI GIAN VÀ NGUỒN LỰC CỦA MÌNH ĐỂ TẠO RA GIÁ TRỊ CHO NGƯỜI KHÁC VÀ CỘNG ĐỒNG, TRONG KHI VẪN TÔN TRỌNG GIỚI HẠN VÀ TRÁCH NHIỆM VỚI CHÍNH MÌNH.
Phụng sự không nhất thiết là:
làm một công việc từ thiện;
làm điều gì thật lớn;
hy sinh toàn bộ cuộc sống.
Một người có thể phụng sự thông qua:
nghề nghiệp;
gia đình;
giáo dục;
kinh doanh;
nghiên cứu;
khoa học;
nghệ thuật;
công nghệ;
chăm sóc;
hoạt động cộng đồng.
Miễn là:
NĂNG LỰC ĐƯỢC DÙNG ĐỂ TẠO RA GIÁ TRỊ.
11. PHỤNG SỰ KHÔNG ĐỒNG NGHĨA VỚI LÀM HÀI LÒNG TẤT CẢ MỌI NGƯỜI
Một người có thể:
giúp người khác,
nhưng vẫn cần:
nói “không”;
giữ giới hạn;
bảo vệ sức khỏe;
bảo vệ thời gian;
bảo vệ nguyên tắc.
Nếu không:
phụng sự có thể biến thành kiệt sức hoặc phụ thuộc.
Vì vậy:
PHỤNG SỰ CẦN ĐI CÙNG TRÍ TUỆ VÀ RANH GIỚI.
12. TẠO GIÁ TRỊ TRONG GIA ĐÌNH
Không cần chờ đến khi trưởng thành.
Trẻ có thể bắt đầu từ:
giữ lời;
làm việc nhà;
chăm sóc người thân;
giúp đỡ anh chị em;
giữ không gian chung;
chia sẻ;
biết cảm ơn;
biết xin lỗi;
sửa chữa khi gây ảnh hưởng.
Đây là bước đầu tiên:
TỪ “MÌNH ĐƯỢC GÌ?” SANG “MÌNH ĐÓNG GÓP ĐƯỢC GÌ?”
13. TẠO GIÁ TRỊ TRONG HỌC TẬP
Học không chỉ để:
lấy điểm;
thi đỗ;
có bằng.
Học còn để:
hiểu thế giới;
nâng năng lực;
giải quyết vấn đề;
tạo ra sản phẩm;
đóng góp.
Một đứa trẻ có thể hỏi:
“Con học điều này để làm gì?”
Câu trả lời không nhất thiết lúc nào cũng là:
“Để thi.”
Mà có thể:
“Để hiểu.”
“Để làm được.”
“Để giải quyết vấn đề.”
“Để tạo ra điều có ích.”
14. TẠO GIÁ TRỊ TRONG NGHỀ NGHIỆP
Nghề nghiệp là một trong những môi trường lớn nhất để tạo giá trị.
Có thể nhìn:
NHÂN CÁCH → XU HƯỚNG/NĂNG KHIẾU → KIẾN THỨC → KỸ NĂNG → NGHỀ NGHIỆP → TẠO GIÁ TRỊ.
Không nên chỉ hỏi:
“Nghề này kiếm được bao nhiêu?”
Mà thêm:
“Nghề này giải quyết vấn đề gì?”
“Con tạo ra giá trị gì?”
“Ai được hưởng lợi?”
“Con có thể phát triển thành người như thế nào qua nghề này?”
15. TIỀN BẠC VÀ GIÁ TRỊ
Tiền là một dạng:
kết quả;
nguồn lực;
phương tiện trao đổi.
Không nên dạy trẻ:
tiền là xấu.
Cũng không nên dạy:
tiền là thước đo duy nhất của thành công.
Một cách nhìn cân bằng:
TẠO GIÁ TRỊ → NHẬN GIÁ TRỊ → QUẢN LÝ NGUỒN LỰC → TÁI ĐẦU TƯ → TẠO GIÁ TRỊ TIẾP.
Trẻ cần hiểu:
kiếm tiền bằng năng lực;
sử dụng tiền có trách nhiệm;
không đánh đổi đạo đức để kiếm tiền;
không dùng tiền để đo toàn bộ giá trị con người.
16. TẠO GIÁ TRỊ VÀ MÔI TRƯỜNG
Giá trị không chỉ dành cho con người.
Trẻ có thể học:
giữ gìn môi trường;
không lãng phí;
sử dụng tài nguyên có trách nhiệm;
chăm sóc cây cối;
tôn trọng động vật;
giữ gìn không gian chung.
Có thể sử dụng bộ lọc:
LỢI MÌNH → LỢI NGƯỜI → GÌN GIỮ THIÊN NHIÊN.
Đây là khung giá trị giáo dục của Lemacy, không phải một công thức khoa học.
17. TỪ THÀNH CÔNG CÁ NHÂN ĐẾN ĐÓNG GÓP
Một người có thể bắt đầu bằng:
“Tôi muốn thành công.”
Đây là một động lực hợp lý.
Nhưng khi trưởng thành hơn, câu hỏi có thể chuyển thành:
“Thành công của tôi mang lại điều gì?”
Ví dụ:
doanh nghiệp tạo việc làm;
nhà khoa học tạo tri thức;
bác sĩ chăm sóc sức khỏe;
giáo viên phát triển con người;
kỹ sư giải quyết vấn đề;
nghệ sĩ tạo ra trải nghiệm;
người lao động tạo ra sản phẩm và dịch vụ.
Từ:
TÔI THÀNH CÔNG
sang:
THÀNH CÔNG CỦA TÔI TẠO RA GIÁ TRỊ CHO AI?
18. GIÁ TRỊ KHÔNG NHẤT THIẾT PHẢI LỚN
Cha mẹ đôi khi chỉ xem trọng:
thành tích lớn;
dự án lớn;
thành tựu lớn.
Nhưng khả năng tạo giá trị được hình thành từ những việc nhỏ:
giữ lời;
làm tốt một việc;
giúp một người;
giải quyết một vấn đề;
làm cho một nơi tốt hơn;
khiến một người học được điều gì đó.
Có thể cô đọng:
GIÁ TRỊ LỚN THƯỜNG ĐƯỢC XÂY TỪ RẤT NHIỀU HÀNH ĐỘNG NHỎ CÓ TRÁCH NHIỆM.
19. ĐỂ LẠI GIÁ TRỊ LÀ GÌ?
“Để lại” không nhất thiết là:
một tượng đài;
một danh hiệu;
một tài sản lớn;
một cái tên nổi tiếng.
Có thể là:
một gia đình tốt hơn;
một học trò trưởng thành;
một công trình;
một sản phẩm;
một phương pháp;
một cuốn sách;
một doanh nghiệp;
một cộng đồng;
một tri thức;
một giá trị văn hóa.
Nói cách khác:
ĐỂ LẠI GIÁ TRỊ LÀ ĐỂ NHỮNG ĐIỀU TỐT MÌNH TẠO RA CÓ KHẢ NĂNG TIẾP TỤC TỒN TẠI HOẶC TẠO ẢNH HƯỞNG SAU KHI MÌNH KHÔNG CÒN TRỰC TIẾP Ở ĐÓ.
20. DI SẢN KHÔNG CHỈ LÀ TÀI SẢN
Cha mẹ thường nghĩ:
“Sau này để lại gì cho con?”
Có thể là:
tiền;
nhà;
đất;
doanh nghiệp.
Nhưng một di sản sâu hơn có thể là:
NHÂN CÁCH + TRI THỨC + GIÁ TRỊ + NĂNG LỰC + VĂN HÓA GIA ĐÌNH.
Một đứa trẻ nhận được:
khả năng tự học;
khả năng tự chủ;
đạo đức;
nghị lực;
tinh thần phụng sự,
đã nhận được một loại tài sản rất khác:
TÀI SẢN NỘI TẠI.
21. CHA MẸ ĐỂ LẠI GÌ CHO CON?
Câu hỏi này có thể quay ngược lại cha mẹ:
Tôi đang để lại cho con điều gì?
Không chỉ:
tiền;
tài sản;
bằng cấp.
Mà còn:
cách tôi đối xử với người khác;
cách tôi đối diện khó khăn;
cách tôi giữ lời;
cách tôi xin lỗi;
cách tôi làm việc;
cách tôi sử dụng tiền;
cách tôi sống với cộng đồng.
Trẻ học rất nhiều từ:
CÁCH CHA MẸ SỐNG.
22. “CÂY GIÁ TRỊ” CỦA LEMACY
Có thể tổng hợp toàn bộ hệ thống thành một cây:
GỐC
ĐẠO ĐỨC – TRÍ TUỆ – NGHỊ LỰC.
THÂN
NHÂN CÁCH – NỘI LỰC – TỰ CHỦ.
CÀNH
KIẾN THỨC – KỸ NĂNG – KỶ LUẬT – TRÁCH NHIỆM – TỰ HỌC.
QUẢ
NĂNG LỰC – THÀNH CÔNG – HẠNH PHÚC – TẠO GIÁ TRỊ.
HẠT GIỐNG
PHỤNG SỰ – ĐÓNG GÓP – ĐỂ LẠI GIÁ TRỊ.
Đây là mô hình tổng hợp giáo dục của Lemacy, không phải một mô hình khoa học đo lường.
23. TOÀN BỘ HỆ THỐNG DẠY CON LEMACY
Có thể nhìn lại toàn bộ hành trình:
CHA MẸ → MÔI TRƯỜNG → GIÁO DỤC → TRẢI NGHIỆM → NHẬN THỨC → GIÁ TRỊ → THÓI QUEN → HÀNH VI → NĂNG LỰC → NỘI LỰC → TỰ LẬP → TỰ CHỦ → TRƯỞNG THÀNH → TẠO GIÁ TRỊ → PHỤNG SỰ → HẠNH PHÚC.
Và cô đọng thành:
NUÔI ĐỦ → DẠY ĐÚNG → RÈN ĐỀU → TRAO QUYỀN → TRẢI NGHIỆM → SAI–SỬA → HỌC–HIỂU–HÀNH → 3 GỐC → NỘI LỰC → NĂNG LỰC → TỰ LẬP → TỰ CHỦ → NÊN NGƯỜI → TẠO GIÁ TRỊ → PHỤNG SỰ → HẠNH PHÚC.
Đây là toàn bộ logic của hệ thống.
24. TỪ “NUÔI CON” ĐẾN “GIÁO DỤC CON NGƯỜI”
Nếu nhìn lại từ đầu, giáo dục không chỉ là:
chăm sóc;
dạy kiến thức;
yêu thương;
bảo vệ.
Mà là một quá trình:
GIÚP MỘT CON NGƯỜI DẦN CÓ KHẢ NĂNG TỰ VẬN HÀNH VÀ TẠO RA GIÁ TRỊ.
Ban đầu:
cha mẹ vận hành nhiều.
Sau đó:
con vận hành ngày càng nhiều.
Cuối cùng:
con có thể tự sống;
tự lựa chọn;
tự chịu trách nhiệm;
tự phát triển;
tạo giá trị.
25. ĐÍCH ĐẾN KHÔNG PHẢI LÀ “CON CẦN CHA MẸ ÍT HƠN”
Đây là một điểm rất quan trọng.
Mục tiêu không phải:
con càng lớn càng không cần cha mẹ.
Mà là:
MỐI QUAN HỆ CHUYỂN TỪ PHỤ THUỘC SANG TỰ NGUYỆN.
Khi còn nhỏ:
con cần cha mẹ để sống.
Khi lớn:
con cần cha mẹ để tham khảo, kết nối, chia sẻ.
Khi trưởng thành:
hai bên có thể trở thành những con người độc lập nhưng vẫn đồng hành.
Đó là:
TRƯỞNG THÀNH MÀ KHÔNG ĐỨT GÃY KẾT NỐI.
26. THÀNH CÔNG CAO HƠN LÀ TẠO GIÁ TRỊ CAO HƠN
Có thể nhìn một cấp độ:
SỐNG → SỐNG TỐT → THÀNH CÔNG → TẠO GIÁ TRỊ → PHỤNG SỰ → ĐỂ LẠI GIÁ TRỊ.
Không phải ai cũng cần:
tạo ra một di sản lớn.
Nhưng ai cũng có thể:
làm cho một phần thế giới quanh mình tốt hơn.
Đó có thể là:
gia đình;
nghề nghiệp;
cộng đồng;
môi trường;
một con người khác.
27. PHỤNG SỰ BẮT ĐẦU TỪ NHỮNG VIỆC RẤT NHỎ
Cha mẹ không cần đợi con lớn mới dạy phụng sự.
Trẻ nhỏ có thể:
dọn bàn;
giúp bố mẹ;
chăm sóc người thân;
chia sẻ đồ dùng;
giúp bạn;
chăm sóc cây;
giữ vệ sinh;
hoàn thành phần việc của mình.
Quan trọng không phải:
việc lớn hay nhỏ.
Mà là trẻ bắt đầu hiểu:
“MÌNH CÓ THỂ LÀM CHO MỘT ĐIỀU GÌ ĐÓ TỐT HƠN.”
28. ĐỪNG ÉP CON “PHỤNG SỰ”
Phụng sự nếu biến thành:
nghĩa vụ;
ép buộc;
hình thức;
công cụ để được khen,
có thể mất đi ý nghĩa.
Tốt hơn là giúp con:
nhìn thấy nhu cầu;
hiểu ảnh hưởng;
tự lựa chọn hành động phù hợp;
nhận ra giá trị mình tạo ra.
Từ:
“CON PHẢI GIÚP.”
dần chuyển thành:
“CON NHÌN THẤY MÌNH CÓ THỂ GIÚP ĐIỀU GÌ.”
29. ĐỪNG DẠY CON TẠO GIÁ TRỊ CHỈ ĐỂ ĐƯỢC CÔNG NHẬN
Nếu mọi việc tốt đều cần:
phần thưởng;
lời khen;
sự công nhận,
trẻ có thể phụ thuộc vào:
phản hồi bên ngoài.
Cần từng bước chuyển:
KHEN NGỢI BÊN NGOÀI → HIỂU GIÁ TRỊ BÊN TRONG.
Thay vì chỉ:
“Con giỏi quá!”
có thể nói:
“Con đã giúp bạn giải quyết được vấn đề.”
“Con đã giữ lời.”
“Con đã làm điều mình đã cam kết.”
Điều này giúp trẻ nhận diện:
GIÁ TRỊ CỦA HÀNH ĐỘNG.
30. BÀI TẬP — “HÔM NAY CON ĐÃ TẠO GIÁ TRỊ GÌ?”
Mỗi ngày hoặc mỗi tuần, hỏi:
“Hôm nay con đã làm điều gì khiến một người hoặc một việc tốt hơn?”
Có thể là:
giúp người;
hoàn thành trách nhiệm;
giải quyết vấn đề;
học được điều mới;
tạo ra sản phẩm;
sửa một lỗi;
chăm sóc môi trường.
Không cần câu trả lời lớn.
Mục tiêu:
RÈN THÓI QUEN NHÌN THẤY GIÁ TRỊ MÌNH TẠO RA.
31. BÀI TẬP — BẢN ĐỒ “NĂNG LỰC → GIÁ TRỊ”
Chọn một năng lực của con.
Ví dụ:
viết;
toán;
giao tiếp;
lập trình;
nấu ăn;
thể thao;
tổ chức.
Hỏi:
Con có thể dùng năng lực này để giúp ai?
Giải quyết vấn đề gì?
Tạo ra sản phẩm gì?
Làm cuộc sống tốt hơn ở đâu?
Mục tiêu:
GIÚP CON NHÌN THẤY MỐI LIÊN HỆ GIỮA NĂNG LỰC VÀ ĐÓNG GÓP.
32. BÀI TẬP — GIA ĐÌNH TẠO GIÁ TRỊ
Cả gia đình cùng chọn một việc:
chăm sóc người thân;
làm sạch không gian;
trồng cây;
hỗ trợ một người;
quyên góp;
hoạt động cộng đồng;
chia sẻ kiến thức.
Sau đó cùng hỏi:
Ai được lợi?
Chúng ta đã tạo ra điều gì?
Có thể làm tốt hơn không?
Mục tiêu:
BIẾN PHỤNG SỰ THÀNH TRẢI NGHIỆM THỰC TẾ.
33. BÀI TẬP — “NẾU MỘT NGÀY CON KHÔNG CÒN Ở ĐÂY…”
Không cần biến câu hỏi thành áp lực về cái chết.
Chỉ hỏi theo nghĩa:
“Nếu một ngày con rời khỏi ngôi trường này, công việc này, gia đình này hoặc cộng đồng này, con muốn điều gì mình đã làm vẫn còn có ích?”
Có thể là:
một kỹ năng truyền lại;
một người được giúp;
một công trình;
một sản phẩm;
một tri thức;
một thói quen tốt;
một mối quan hệ đẹp.
Mục tiêu:
GIÚP CON BẮT ĐẦU SUY NGHĨ VỀ GIÁ TRỊ DÀI HẠN.
34. CÂU HỎI PHẢN TƯ
- Tôi đang dạy con sở hữu hay dạy con tạo ra?
- Con có biết mình đang tạo ra giá trị gì không?
- Tôi có giúp con phát triển năng lực trước khi yêu cầu con phụng sự không?
- Tôi có đang biến phụng sự thành sự hy sinh mù quáng không?
- Tôi có dạy con giữ ranh giới khi giúp người khác không?
- Tôi có đang quá coi trọng thành tích mà bỏ qua giá trị tạo ra không?
- Trong gia đình, con có cơ hội đóng góp không?
- Tôi có đang làm gương về tinh thần trách nhiệm và phụng sự không?
- Nếu bỏ đi tiền bạc và danh tiếng, cuộc đời tôi đang tạo ra giá trị gì?
- Tôi muốn con nhớ điều gì về cách mình đã sống?
35. KẾT LUẬN CUỐI CÙNG CỦA CHƯƠNG
Một đứa trẻ trưởng thành không chỉ cần biết:
“Con là ai?”
mà còn cần từng bước trả lời:
“Con có thể làm gì?”
“Con muốn tạo ra điều gì?”
“Con muốn đóng góp cho ai?”
“Cuộc đời con có thể để lại điều gì tốt đẹp?”
Hệ thống Dạy Con Lemacy vì vậy không dừng ở:
NUÔI CON.
Không dừng ở:
DẠY CON.
Không dừng ở:
RÈN CON.
Mà đi đến:
TRAO QUYỀN CHO CON TRƯỞNG THÀNH.
Và khi con trưởng thành:
CON TỰ VẬN HÀNH.
Khi con tự vận hành:
CON CÓ NĂNG LỰC.
Khi có năng lực:
CON CÓ THỂ TẠO GIÁ TRỊ.
Khi tạo giá trị:
CON CÓ THỂ PHỤNG SỰ.
Và khi những giá trị ấy tiếp tục tạo ảnh hưởng tốt:
CON ĐỂ LẠI GIÁ TRỊ.
Toàn bộ hành trình có thể cô đọng thành:
NUÔI ĐỦ → DẠY ĐÚNG → RÈN ĐỀU → TRAO QUYỀN → TRẢI NGHIỆM → SAI–SỬA → HỌC–HIỂU–HÀNH → 3 GỐC → NỘI LỰC → NĂNG LỰC → TỰ LẬP → TỰ CHỦ → NÊN NGƯỜI → TẠO GIÁ TRỊ → PHỤNG SỰ → HẠNH PHÚC.
Và ở điểm cuối:
TÔI → CHÚNG TA → TOÀN THỂ.
Đây không phải là lời yêu cầu một đứa trẻ phải trở thành:
“người vĩ đại”.
Mà là lời mời gọi một con người:
SỐNG TỬ TẾ.
SỐNG CÓ NĂNG LỰC.
SỐNG CÓ TRÁCH NHIỆM.
SỐNG CÓ GIÁ TRỊ.
VÀ LÀM CHO THẾ GIỚI QUANH MÌNH TỐT HƠN MỘT CHÚT.
Đó có thể là một trong những cách sâu sắc nhất để trả lời câu hỏi:
“DẠY CON ĐỂ LÀM GÌ?”
Không chỉ để con:
CÓ MỘT CUỘC ĐỜI TỐT.
Mà để con:
DÙNG CUỘC ĐỜI CỦA MÌNH ĐỂ TẠO RA NHỮNG ĐIỀU TỐT.
36. LIÊN KẾT — KHÉP LẠI TOÀN BỘ HỆ THỐNG DẠY CON LEMACY
Chương 48 là điểm kết của cấu trúc 48 chương.
Nhưng nó không phải điểm kết của quá trình trưởng thành.
Bởi giáo dục thực sự không kết thúc khi:
con đủ tuổi;
tốt nghiệp;
đi làm;
kết hôn;
có tài sản;
hay trở thành cha mẹ.
Giáo dục trở thành:
KHẢ NĂNG TỰ GIÁO DỤC SUỐT ĐỜI.
Vì vậy, điểm cuối của hệ thống lại trở thành điểm bắt đầu của một vòng mới:
TRƯỞNG THÀNH → TỰ HỌC → TỰ PHÁT TRIỂN → TẠO GIÁ TRỊ → PHỤNG SỰ → TRƯỞNG THÀNH SÂU HƠN.
Và nếu phải cô đọng toàn bộ DẠY CON LEMACY vào một câu:
CHA MẸ KHÔNG NUÔI CON ĐỂ CON SỐNG CUỘC ĐỜI MÌNH MUỐN; CHA MẸ GIÚP CON CÓ ĐẠO ĐỨC, TRÍ TUỆ, NGHỊ LỰC VÀ NĂNG LỰC ĐỂ TỰ SỐNG, TỰ LỰA CHỌN, TỰ CHỊU TRÁCH NHIỆM VÀ DÙNG CUỘC ĐỜI MÌNH TẠO RA GIÁ TRỊ.
